TinosGuide.com I Οδηγός της Τήνου

Ιστορία

Αρχαιότητα – Υδρούσα και Οφιούσα ήταν τα πρώτα της ονόματα, πιθανότατα γιατί είχε πολλά νερά και περισσότερα φίδια. Το σημερινό της όνομα ενδέχεται να το πήρε από τον πρώτο της οικιστή, τον Τήνο, ή από το φοινικικό tannoth, που σημαίνει φίδι.

Φοίνικες, Ίωνες, Πέρσες, Αθηναίοι, Σπαρτιάτες, Μακεδόνες, Αιγύπτιοι και Ρωμαίοι πέρασαν από το νησί, ως έποικοι, σύμμαχοι ή κατακτητές. Πριν περάσει στην κυριαρχία του Βυζαντίου (325), υπήρξε μέλος της Ομοσπονδίας των Κυκλάδων, περσική κτήση, μέλος της αθηναϊκής συμμαχίας και ρωμαϊκή επαρχία. Στο νησί έχουν εντοπιστεί ευρήματα από τη μυκηναϊκή και γεωμετρική εποχή, καθώς και ίχνη προϊστορικού οικισμού (Βρέκαστρο), ενώ μέχρι και το 1934 η πόλη υδρευόταν από το Πεισιστράτειο Υδραγωγείο, έργο του 6ου π.Χ. αιώνα.

Στον προστάτη θεό του νησιού, Ποσειδώνα, και στη σύντροφό του Αμφιτρίτη είναι αφιερωμένοι οι ναοί, που ερείπιά τους σώζονται μέχρι σήμερα στα Κιόνια. Εκεί όπου οι αρχαίοι Έλληνες λούζονταν για να φτάσουν καθαροί και εξαγνισμένοι στην ιερή Δήλο, εμείς απολαμβάνουμε σήμερα βραδιές πολιτισμού, κάτω από το αυγουστιάτικο φεγγάρι…

Μεσαίωνας – βυζάντιο – στα χρόνια της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, η Τήνος μαρτύρησε αμέτρητες φορές από πειρατικές επιδρομές (Τούρκων, Αράβων, Σαρακηνών…), έζησε καταστροφικούς σεισμούς και επιδημίες που ερήμωσαν ολόκληρα χωριά. Οι άρχοντες μοιράστηκαν την εύφορη γη και τα άγονα κομμάτια έμειναν για τους χωρικούς, που πλήρωναν μεγάλους φόρους. Η Τήνος υποφέρει και παρακμάζει.

Μεσαίωνας – ενετοκρατία – από το 1204 η Τήνος περνάει στην κυριαρχία των Ενετών, οι οποίοι, για να διατηρήσουν τις κτήσεις τους, θα παραχωρήσουν τα νησιά σε πλούσιους ευγενείς. Οι Ενετοί οχυρώνουν το νησί (παρατηρητήρια, ενετικό κάστρο Εξωμβούργου, συγκρότηση στόλου), για να αντέξει στις επιδρομές πειρατών και Τούρκων. Και πράγματι, μέχρι και το 1715, η Τήνος, όχι μόνο δεν πέρασε στα χέρια των Οθωμανών, αλλά υπήρξε ορμητήριο καταστροφικών επιδρομών εναντίον τους. Η γεωγραφική της θέση στο κέντρο του πελάγους εξηγεί την επιμονή των Ενετών: όποιος είχε την Τήνο είχε τον έλεγχο του Αιγαίου. Η δε μακροχρόνια παρουσία τους εξηγεί την ύπαρξη σημαντικής καθολικής κοινότητας στο νησί μέχρι σήμερα.

Τουρκοκρατία – όταν, πλέον, το νησί παραδίνεται σε μια δύναμη 25.000 στρατιωτών και 140 πλοίων (πιθανότατα από λάθος χειρισμούς και εκτιμήσεις του διοικητή του Κάστρου), οι Τήνιοι θα εξασφαλίσουν σημαντικά προνόμια, όπως το δικαίωμα στην τοπική ενδυμασία και το να χτίζουν εκκλησίες και σχολεία. Η παρουσία των Τούρκων είναι σχεδόν ανύπαρκτη. Το νησί ανοίγεται σε νέες αγορές (Βαλκάνια, Μικρασία) και, χάρη στο εμπόριο και τη μαρμαρογλυπτική, γίνεται οικονομική πρωτεύουσα των Κυκλάδων. Γάλλοι, ρώσοι, άγγλοι, δανοί και ισπανοί πρόξενοι το επισκέπτονται συχνά-πυκνά. Οι κάτοικοί της επηρεάζονται από το δυτικό τρόπο ζωής και αναφέρεται συχνά ωςΜικρό Παρίσι.

Νεότερη ιστορία – η Τήνος συμμετέχει στην επανάσταση και υψώνει τη σημαία στις 31 Μαρτίου του 1821 στον Πύργο. Η εύρεση της εικόνας της Παναγίας, το 1823, ερμηνεύεται ως ιερό μήνυμα για το δίκαιο της επανάστασης, προκαλώντας βαθιά συγκίνηση στο έθνος.

Συγκίνηση, αλλά και αγανάκτηση, θα προκαλέσει το δεκαπενταύγουστο του ‘40 και ο άνανδρος τορπιλισμός του Έλλη από ιταλικό υποβρύχιο. Στη γερμανική κατοχή, οι κάτοικοι υποφέρουν από την πείνα μέχρι θανάτου και συμμετέχουν στην αντίσταση με ανθρώπινο δυναμικό, αλλά και μεταδίδοντας μέσω ασύρματου πληροφορίες στους Συμμάχους, προκαλώντας σημαντικές δολιοφθορές στον εχθρό. Από τα κρυφά λιμανάκια της Τήνου φυγαδεύτηκαν με πλοιάρια σημαντικές προσωπικότητες, για να συνεχίσουν τον αγώνα εκτός συνόρων – ανάμεσά τους και οι Κ.Καραμανλής και Γ.Παπανδρέου.